H μη γνώση της ύπαρξης ενός χρέους προς το Δημόσιο συνιστά λόγο απαλλαγής του χρεοφειλέτη από τις προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, μόνο εφόσον οφείλεται σε ανυπαίτιο, έκτακτο και απρόβλεπτο γεγονός, το οποίο δεν ήταν δυνατό να προληφθεί ή να αποτραπεί ούτε με μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης (ανωτέρα βία), εξαιτίας του οποίου δεν πληρώθηκε εμπρόθεσμα η οφειλή.

Επομένως, εφόσον ο οφειλέτης επικαλείται και αποδεικνύει ότι η μη εμπρόθεσμη πληρωμή της οφειλής έχει ως αιτία την έλλειψη της γνώσης της, η οποία οφείλεται σε περιστατικό ανωτέρας βίας, επιτρέπεται η χορήγηση της ως άνω απαλλαγής.

Αντιθέτως, εάν η έλλειψη γνώσης για ένα χρέος προς το Δημόσιο οφείλεται σε μη αποστολή ατομικής ειδοποίησης στον οφειλέτη, δεν επιτρέπεται η χορήγηση απαλλαγής από τις προσαυξήσεις.

Η γνωμοδότηση αυτή, την οποία εξέδωσε το 2015 το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (ΝΣΚ) και έκανε δεκτή ο Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Εσόδων Γ. Πιτσιλής, κοινοποιήθηκε ήδη στις αρμόδιες υπηρεσίες της ΓΓΔΕ για άμεση εφαρμογή.

Συγκεκριμένα, με την υπ' αριθμόν 89/2015 γνωμοδότηση του ΝΣΚ που έγινε αποδεκτή από τον κ. Πιτσιλή προβλέπονται τα εξής:

α) Είναι δυνατή η χορήγηση απαλλαγής από τις προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, κατά τις διατάξεις του άρθρου 6 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, όπως ισχύει από 1-1-2014, για οφειλές που έχουν καταχωρισθεί στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων μέχρι και την 31-12-2013, εφόσον συνέτρεξε κατά την κρίση της Διοίκησης, λόγος ανωτέρας βίας.

β) Η έλλειψη γνώσης της οφειλής που οφείλεται καθαρά σε υποκειμενική συμπεριφορά των οργάνων του Δημοσίου ή του οφειλέτη (παράδειγμα, μη αποστολή της ατομικής ειδοποίησης στον οφειλέτη ή ελάχιστη, έστω, αμέλεια αυτού), δεν συνιστά λόγο για την απαλλαγή της από τους τόκους και το πρόστιμο εκπρόθεσμης καταβολής, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 6 του ΚΕΔΕ. Αντιθέτως, η μη γνώση της οφειλής, συνιστά λόγο απαλλαγής κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ, εφόσον οφείλεται σε ανυπαίτιο, έκτακτο και απρόβλεπτο γεγονός, το οποίο δεν ήταν δυνατό να προληφθεί ή να αποτραπεί ούτε με μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης (ανωτέρα βία), εξαιτίας του οποίου δεν πληρώθηκε εμπρόθεσμα η οφειλή.

Επομένως, εφόσον ο οφειλέτης επικαλείται και αποδεικνύει ότι η μη εμπρόθεσμη πληρωμή της οφειλής έχει ως αιτία την έλλειψη της γνώσης της, η οποία οφείλεται σε περιστατικό ανωτέρας βίας, επιτρέπεται η χορήγηση της ως άνω απαλλαγής.

Στη δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων που θα καταγράφεται η κατάσταση χρέους και περιουσίας των δανειοληπτών αλλά και των οφειλετών του Δημοσίου ετοιμάζουν οι τράπεζες και το υπουργείο Οικονονικών.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας ΕΘνος πρόκειται για μία κίνηση που θα βοηθήσει σημαντικά στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των καθυστερούμενων δανείων, κυρίως όμως θα συμβάλει στην ουσιαστική αντιμετώπιση του συνολικού χρέους των επιχειρήσεων μέσα από λύσεις-πακέτο.

Στην ουσία θα πρόκειται για έναν «προληπτικού τύπου Τειρεσία» κατά τα πρότυπα των Credit Bureaux του εξωτερικού, τα οποία παρακολουθούν τα δεδομένα και τη συμπεριφορά των δανειοληπτών, δίνοντάς τους ένα είδος πιστοληπτικής αξιολόγησης για τον δανεισμό τους από τις τράπεζες.

Στην ηλεκτρονική πλατφόρμα θα γίνεται αναλυτική χαρτογράφηση του συνολικού χρέους αλλά και της περιουσιακής κατάστασης των δανειοληπτών, είτε πρόκειται για επιχειρηματίες, είτε για ιδιώτες. Δηλαδή το σύστημα με βάση τα δεδομένα θα αναλύει τη συμπεριφορά του δανειολήπτη και τη συχνότητα με την οποία ανταποκρίνεται στις οφειλές του, είτε πρόκειται για δάνεια, είτε για φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.

Στόχος δεν είναι μόνο οι εξειδικευμένες λύσεις- πακέτο για την αποπληρωμή των χρεών αλλά και ο εντοπισμός των «στρατηγικά» κακοπληρωτών.

Οπως αναφέρεται στο δημοσίευμα της εφημερίδας, η δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων για την κατάσταση χρέους και περιουσίας των δανειοληπτών, αποτελεί δέσμευση του μνημονίου και στοχεύει στην καλύτερη παρακολούθηση των αποπληρωμών δανείων και οφειλών και στον εντοπισμό των στρατηγικών κακοπληρωτών.

Η δημιουργία της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων για τους δανειολήπτες και τους οφειλέτες προς το Δημόσιο, περιλαμβάνεται στην επικαιροποιημένη μελέτη του ΤΧΣκαι αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα αυτή την εβδομάδα.

iefimerida.gr 

Εγκύκλιο σχετικά με το πότε οι οφειλές προς την εφορία χαρακτηρίζονται ως ανεπίδεκτες είσπραξης και διαγράφονται από τις λίστες οφειλετών, καθώς και όλα τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις για τη διαδικασία, εξέδωσε η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων.

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό οφειλών ως ανεπίδεκτων είσπραξης στην εγκύγκλιο ορίζονται τα εξής:

«Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και οι συμβεβαιωμένες οφειλές προς τρίτους χαρακτηρίζονται ως ανεπίδεκτες είσπραξης εφόσον συντρέχουν σωρευτικά τα ακόλουθα:

α) έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες με βάση τα εκάστοτε πρόσφορα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα της φορολογικής διοίκησης και από τις έρευνες αυτές δεν διαπιστώθηκε η ύπαρξη περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνυπόχρεων προσώπων, ή διαπιστώθηκε η καθ’ οιονδήποτε τρόπο εκποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων που δεν υπόκεινται σε ακύρωση ή σε διάρρηξη κατά τα άρθρα 939 και επόμενα του Αστικού Κώδικα και ειδικότερα διαπιστώθηκε η ολοκλήρωση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί κινητών, ακινήτων ή απαιτήσεων κατά των ανωτέρω ευθυνόμενων προσώπων με επίσπευση του Δημοσίου ή τρίτων ή από τον εκκαθαριστή στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης και η παύση των εργασιών της πτώχευσης, εφόσον έχει λάβει χώρα κήρυξη των ευθυνόμενων προσώπων σε πτώχευση, η οποία δεν έχει περατωθεί,

β) έχει υποβληθεί αίτηση ποινικής δίωξης σε όσες περιπτώσεις συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις ή δεν είναι δυνατή η υποβολή αυτής,

γ) έχει πραγματοποιηθεί έλεγχος από ειδικά οριζόμενο ελεγκτή της αρμόδιας υπηρεσίας της Φορολογικής Διοίκησης, ο οποίος πιστοποιεί, με βάση ειδικά αιτιολογημένη έκθεση ελέγχου, ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις των προηγούμενων περιπτώσεων και ότι είναι αντικειμενικά αδύνατη η είσπραξη των οφειλών από τον οφειλέτη και τα συνυπόχρεα πρόσωπα.

2. Για εταιρείες του τελούν υπό κρατικό έλεγχο ή στις οποίες ασκείται κρατική εποπτεία και οι οποίες τελούν υπό εκκαθάριση ή πτώχευση απαιτείται η αναγγελία του Δημοσίου στις διαδικασίες αυτές και η συνδρομή των περιπτώσεων β) και γ) της προηγούμενης παραγράφου.

3. Για οφειλές που αφορούν κοινότητες ομογενειακών οργανώσεων που έχουν στην κυριότητα τους ελληνικά σχολεία στην αλλοδαπή απαιτείται η συνδρομή της ως άνω περίπτωσης γ)».

Έκθεση ελέγχου

1. Η συνδρομή των ανωτέρω προϋποθέσεων για το χαρακτηρισμό οφειλής ως ανεπίδεκτης είσπραξης πιστοποιείται με ειδικά αιτιολογημένη έκθεση ελέγχου. Η έκθεση ελέγχου υποβάλλεται από ειδικά οριζόμενο ελεγκτή, ο οποίος υπηρετεί στην αρμόδια για την εισήγηση φορολογική ή τελωνειακή αρχή και επιλέγεται από τον προϊστάμενο αυτής.

Για τη διαπίστωση της αντικειμενικής αδυναμίας είσπραξης του οφειλέτη με την έκθεση ελέγχου πιστοποιείται ότι:

α) λήφθηκαν όλα τα προβλεπόμενα ασφαλιστικά, διοικητικά, δικαστικά και αναγκαστικά μέτρα σε βάρος του οφειλέτη,

β) διενεργήθηκε εκτεταμένη έρευνα για τον εντοπισμό κάθε κινητής ή ακίνητης περιουσίας και λήφθηκε αντίγραφο της μερίδας του οφειλέτη τουλάχιστον από τα υποθηκοφυλακεία και τα κτηματολογικά γραφεία του τόπου κατοικίας, επαγγελματικής δραστηριότητας και του τόπου καταγωγής,

γ) διερευνήθηκε και διαπιστώθηκε ότι δεν υπόκεινται σε διάρρηξη, λόγω καταδολίευσης, μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη,

δ) ολοκληρώθηκε η έρευνα για τον εντοπισμό χρηματικών απαιτήσεων, όπως μισθωμάτων, μισθών, συντάξεων, απαιτήσεων στις τράπεζες και στα λοιπά πιστωτικά ιδρύματα, τη μεταφορά χρημάτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη στο εξωτερικό και την απόληψη τόκων από το εξωτερικό,

ε) διερευνήθηκε κάθε στοιχείο που περιλαμβάνεται στα εκάστοτε πρόσφορα διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα στη Φορολογική Διοίκηση και στον φυσικό φάκελο του οφειλέτη, όπως φορολογικές δηλώσεις, δηλώσεις μητρώου, ισολογισμοί και λοιπές χρηματοοικονομικές καταστάσεις, έντυπα πληροφοριών για περιουσιακά στοιχεία. Ειδικά για τις οφειλές στα Τελωνεία ο οριζόμενος ελεγκτής θα απευθύνεται στην αρμόδια Φορολογική Αρχή για τη λήψη των ανωτέρω απαιτούμενων στοιχείων.

στ) Σε περίπτωση πτώχευσης του οφειλέτη, έχει κηρυχθεί η παύση των εργασιών της πτώχευσης ή έχει επέλθει περάτωση αυτής, τα οποία διαπιστώνονται με κάθε πρόσφορο μέσο, όπως κοινοποίηση δικαστικής απόφασης και έλεγχος τελεσιδικίας αυτής, όταν απαιτείται από το νόμο, λήψη πιστοποιητικού από το αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο σχετικά με την πορεία της πτώχευσης ή έρευνα στη μερίδα του οφειλέτη που τηρείται στο ανωτέρω δικαστήριο,

ζ) όλες οι έρευνες, ενέργειες και μέτρα έχουν ολοκληρωθεί ή ληφθεί και κατά των συνυπόχρεων προσώπων και δεν προέκυψε τόσο για αυτούς, όσο και για τον οφειλέτη, δυνατότητα αποπληρωμής του χρέους.

enikonomia.gr

Η ηλεκτρονική αυτή πλατφόρμα, που θα λειτουργεί σαν ένας «Τειρεσίας» χρέους-περιουσίας, θα αξιολογεί και θα βαθμολογεί τον κάθε δανειολήπτη, στο αν μπορεί να δανειοδοτηθεί, να ρυθμίσει την οφειλή του κλπ.
Δηλαδή το σύστημα θα «σκανάρει» τη συμπεριφορά του δανειολήπτη και τη συχνότητα με την οποία ανταποκρίνεται στις οφειλές του, είτε πρόκειται για δάνεια, είτε για φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.

Διαχείριση
Πρόκειται για μία κίνηση που θα βοηθήσει σημαντικά στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των καθυστερούμενων δανείων, κυρίως όμως θα συμβάλει στην ουσιαστική αντιμετώπιση του συνολικού χρέους των επιχειρήσεων μέσα από λύσεις-πακέτο.

Η πρόταση για τη δημιουργία του credit bureau περιλαμβάνεται -όπως αναφέρουν καλά πληροφορημένες πηγές- στην επικαιροποιημένη μελέτη του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για την κατάσταση όλων των «κόκκινων» δανείων και τους ενδεικνυόμενους τρόπους για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή τους.

Η εν λόγω μελέτη που θα δοθεί στη δημοσιότητα τις επόμενες μέρες, δίνει επίσης έμφαση στον εντοπισμό των «στρατηγικά» κακοπληρωτών.
Στο θέμα αναφέρεται στέλεχος του ΤΧΣ και όπως λέει, θα πρέπει να υπάρξουν νομοθετικές παρεμβάσεις προκειμένου οφειλέτες που συστηματικά απορρίπτουν προτάσεις για ρύθμιση των δανείων τους να υποχρεώνονται από κάποιου είδους δικαστικό συμβούλιο, να προχωρήσουν σε διευθέτηση της οφειλής τους. Δηλαδή αν οι προτάσεις ρύθμισης αναιτιολόγητα απορρίπτονται από τον δανειολήπτη, τότε θα παρεμβαίνει το δικαστικό συμβούλιο και η απόφασή του θα είναι δεσμευτική για να προχωρήσει η ρύθμιση.

Εδώ είναι κομβικής σημασίας η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου, καθώς θα πρέπει να συσταθεί ένα εξειδικευμένο σώμα δικαστικών λειτουργών, που θα «τρέξουν» με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα τις υποθέσεις. Σημειώνουμε ότι μία από τις δεσμεύσεις της ελληνικής πλευράς είναι ότι μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου οι Αρχές πρέπει να προχωρήσουν στη σύσταση ειδικού τύπου -σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πειραιά-, αποκλειστικά για υποθέσεις αφερεγγυότητας επιχειρήσεων. Και ακόμα να εισαγάγουν με υπουργική απόφαση ή Προεδρικό Διάταγμα το επάγγελμα του συνδίκου πτώχευσης.

Παραιτήσεις
Στο μεταξύ «ακέφαλο» είναι από χθες το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, μετά τις παραιτήσεις των τριών μελών της Εκτελεστικής Επιτροπής (διευθύνων σύμβουλος Α. Ξενόφος, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος Γ. Κουτσός και μέλος, εκπρόσωπος της ΤτΕ Αν. Γάγαλης), που αποχώρησαν από τις θέσεις τους την Παρασκευή 15 Ιουλίου.

Μέχρι να εκλεγεί η νέα διοίκηση, θα πρέπει να υπάρξει νομοθετική παρέμβαση ούτως ώστε να συνεχιστεί η διοίκηση του ΤΧΣ, ακόμα και για καθημερινές πράξεις, όπως είναι η υπογραφή για τη μισθοδοσία.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι το πιθανότερο είναι να δοθούν προσωρινές αρμοδιότητες, σε δύο μέλη του Γενικού Συμβουλίου, εις εκ των οποίων είναι ο πρόεδρος του Ταμείου Γιώργος Μιχελής. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ως εκπρόσωπος της ΤτΕ στο ΤΧΣ θα προταθεί ο Δημήτρης Φραγγέτης, πρόεδρος της Ειδικής Επιτροπής Εκκαθαρίσεων της Τράπεζας Ελλάδος, ο οποίος έχει διατελέσει γενικός διευθυντής της Εμπορικής Τράπεζας και στη συνέχεια ήταν στέλεχος της Εθνικής Τράπεζας.

ethnos.gr

Αυτοκριτική από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο που παραδέχεται τα λάθη του στο ελληνικό ζήτημα.

Σε εσωτερική του έκθεση, το ΔΝΤ αξιολογεί το πρώτο πρόγραμμα στην Ελλάδα, αλλά και τα προγράμματα στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία, και επισημαίνει επτά σφάλματα.

Η έκθεση που έφερε στη δημοσιότητα η «Καθημερινή» είναι αποτέλεσμα της δουλειάς ομάδας ανεξάρτητων από το Ταμείο οικονομολόγων και ειδικών που μελέτησαν σε βάθος το πρόγραμμα μέσα από σειρά συνεντεύξεων και εσωτερικών εγγράφων του Ταμείου, καταλήγοντας στα εξής λάθη:

1. Η Χαλαρή «αφετηρία»
Πριν ξεσπάσει η κρίση χρέους, το ΔΝΤ δεν παρακολουθούσε πολύ προσεκτικά την κατάσταση στην Ελλάδα. Η έκθεση αναφέρει ότι το Ταμείο πολύ γρήγορα επαινούσε τη χώρα για τις μεταρρυθμίσεις, χωρίς όμως να αξιολογεί αν έχουν εφαρμοσθεί. Στην περίπτωση της Ελλάδας, το 2007, η έκθεση του ΔΝΤ μιλούσε θετικά για τις μεταρρυθμίσεις στη φορολογία και για τα μέτρα ενάντια στη φοροδιαφυγή, ενώ στην πραγματικότητα από το 2004 έως το 2009 η ελληνική κυβέρνηση έθετε μέσω νομοθετημάτων εμπόδια στην αγορά προϊόντων. Ακόμα και όταν η Ελλάδα μπήκε σε πρόγραμμα με το ΔΝΤ, το Ταμείο χρειάστηκε μήνες για να συνειδητοποιήσει ότι η διοικητική ικανότητα της χώρας ήταν πολύ αδύναμη και ότι τα συμφέροντα του κατεστημένου δημιουργούσαν σχεδόν ανυπέρβλητα εμπόδια.

Συγχρόνως είχε επικρατήσει η λογική στο Ταμείο πως η «Ευρώπη αντιμετωπίζεται διαφορετικά», όπως αναφέρεται στην έκθεση. Επειδή το ενδεχόμενο να χρειαστεί να δανείσει ένα κράτος-μέλος της Ευρωζώνης ήταν απίθανο, ποτέ δεν χρειάστηκε να σχεδιαστεί η προετοιμασία ενός προγράμματος στην Ευρωζώνη, με όρους και προϋποθέσεις, και το Ταμείο βρέθηκε απροετοίμαστο.

Αν η διοίκηση του ΔΝΤ είχε έξι μήνες στη διάθεσή του, πριν ζητήσει η Ελλάδα πρόγραμμα, να σχεδιάσει μία προληπτική σχέση με ένα κράτος-μέλος της Ευρωζώνης, τότε, σύμφωνα με την έκθεση, το προσωπικό του Ταμείου θα είχε καλύτερη κατανόηση των ιδιαίτερων περιορισμών που υπάρχουν σε μία χώρα του ευρώ και θα μπορούσαν να αποφασίσουν πιο εμπεριστατωμένα αν θα συμμετάσχουν ή όχι σε ένα τέτοιο πρόγραμμα.

2. Η Αναδιάρθρωση του χρέους
Η άρνηση για αναδιάρθρωση του χρέους της Ελλάδας στην αρχή του προγράμματος, παρά τη μεγάλη πιθανότητα το χρέος να μην αποδειχθεί βιώσιμο, αποτελεί αντικείμενο κριτικής. Στην περίπτωση της Ελλάδας, όπου το Ταμείο αποφάσισε το 2010 να τη χρηματοδοτήσει με ποσό μεγαλύτερο από αυτό που της αντιστοιχούσε («exceptional access»), θα έπρεπε να είχε προηγηθεί η αναδιάρθρωση χρέους.

Η έκθεση αναφέρει πως αρχικά, επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΚΤ και μερικά κράτη-μέλη ήταν αντίθετα με την αναδιάρθρωση του χρέους για οικονομικούς, τεχνικούς ή πολιτικούς λόγους, οι ελληνικές αρχές συντάχθηκαν γιατί χρειάζονταν την ευρωπαϊκή βοήθεια. Το ΔΝΤ είχε απομονωθεί στις συζητήσεις για την Ευρώπη και όταν κλήθηκε τον Μάιο του 2010 το θέμα της αναδιάρθρωσης ήταν εκτός ατζέντας. «Το τρένο είχε φύγει ήδη από τον σταθμό», αναφέρεται στην έκθεση.

Επίσης υπήρχε έντονη διαφωνία και στους κόλπους του ΔΝΤ για το κατά πόσον χρειάζεται η Ελλάδα αναδιάρθρωση του χρέους. Με τη μία ομάδα να υποστηρίζει την ανάγκη γενναίας και άμεσης αναδιάρθρωσης, και την άλλη να υποστηρίζει ότι η Ελλάδα θα καταφέρει να αντιμετωπίσει την κρίση χωρίς αναδιάρθρωση χρέους. Μία τρίτη ομάδα, ενώ συμφωνούσε ότι το χρέος δεν είναι βιώσιμο, θεωρούσε ότι δεν ήταν εφικτή η μείωσή του λόγω των χρονικών περιορισμών και των κινδύνων, ελλείψει μηχανισμού προστασίας στην Ε.Ε. την εποχή εκείνη.

Μία κριτική που επίσης ασκείται έχει να κάνει με το γεγονός ότι, αφού δεν ακολουθήθηκε η αναδιάρθρωση του χρέους πριν από τη χρηματοδότηση από το ΔΝΤ, τότε όφειλε το Ταμείο να έχει ζητήσει από τους Ευρωπαίους μεγαλύτερη χρηματοδότηση. Οσον αφορά τις διαδικασίες που τηρήθηκαν, η έκθεση αναφέρει κριτικά πως «δεν υπήρχε ανοιχτή και από την αρχή συζήτηση όλων των διαθέσιμων επιλογών». Μπορεί «το ρίσκο της μετάδοσης της κρίσης» να έπαιξε σημαντικό ρόλο στη λήψη της απόφασης για συμμετοχή του Ταμείου, αλλά την ίδια στιγμή οι συνέπειες μετάδοσης της κρίσης, ειδικά αν δεν γινόταν η αναδιάρθρωση του χρέους, «δεν ποσοτικοποιήθηκαν αυστηρώς ούτε συζητήθηκαν διεξοδικά στο εσωτερικό του Ταμείου».

Ενώ οι κανονισμοί του Ταμείου θέλουν ανάμειξη του διοικητικού του συμβουλίου από την αρχή, όταν ο δανεισμός της χώρας ξεπερνά τα κανονικά χρηματικά όρια –όπως ήταν στην περίπτωση της Ελλάδας–, η συμμετοχή έγινε «με απρόσεκτο τρόπο», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η έκθεση. Συγχρόνως εγείρει ερωτηματικά νομιμότητας της διαδικασίας που ακολουθήθηκε, καθώς, όπως αναφέρει, αν υπήρχε η ανάμειξη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου από την αρχή, όπως υπαγορεύει ο κανονισμός, μπορεί να μην είχε οδηγήσει σε διαφορετική απόφαση για το χρέος αλλά «αλλά θα είχε ενισχύσει τη νομιμότητα οποιασδήποτε απόφασης».

3. Μη λειτουργική στρατηγική
Ακολουθήθηκε μία ολοένα και περισσότερο μη λειτουργική στρατηγική για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι ιδιαίτερα θετικές προβλέψεις που έκανε το ΔΝΤ αρχικά και οι οποίες στην πράξη δεν έβγαιναν αληθινές είχαν ως αποτέλεσμα να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη η επίτευξη των στόχων. Επίσης, σε Ελλάδα και Πορτογαλία οι προβλέψεις ήταν ιδιαίτερα θετικές ως προς την ικανότητα των αρχών να εφαρμόσουν δύσκολες πολιτικά μεταρρυθμίσεις. Συγχρόνως γίνεται αναφορά και στην υπεραισιόδοξη, όπως αποδείχθηκε, εκτίμηση του ΔΝΤ ότι τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις θα φτάσουν τα 50 δισ. ευρώ από τα 12,5 δισ. που αρχικά είχαν υπολογιστεί, ενώ οι επίσης αισιόδοξες προβλέψεις για την ανάπτυξη αναθεωρήθηκαν μόνον όταν είχαν περάσει περισσότεροι από 18 μήνες από την αρχή του προγράμματος.

4. Ελλειψη ευελιξίας
Μία σημαντική παράμετρος, στην οποία δεν δόθηκε ιδιαίτερη σημασία, είναι ότι η Ελλάδα ως μέλος μίας νομισματικής ένωσης δεν είχε δυνατότητα ευελιξίας, καθώς η συμμετοχή της δημιουργούσε περιορισμούς για εναλλακτική στρατηγική. Αρα χρειαζόταν ένα πρόγραμμα που λάμβανε υπ’ όψιν αυτούς τους περιορισμούς, σε αντίθεση με τα μέχρι τώρα προγράμματα του ΔΝΤ σε χώρες εκτός νομισματικής ένωσης.

5. Σχέσεις με Ευρωπαίους
Στη συνεργασία του ΔΝΤ με τους Ευρωπαίους εταίρους η έκθεση αναφέρει πως το Ταμείο βρέθηκε «απροετοίμαστο». Η έκθεση περιγράφει ότι, παρόλο που η Τρόικα αποδείχθηκε «αποτελεσματικός μηχανισμός» στο να πραγματοποιήσει συζητήσεις με τις κυβερνήσεις, το Ταμείο «έχασε τη χαρακτηριστική του ευελιξία ως διαχειριστής κρίσεων». Αναφέρεται στην έκθεση πως επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπραγματευόταν εξ ονόματος του Eurogroup, οι τεχνικές επισημάνσεις του προσωπικού του Ταμείου βρίσκονταν υπό πολιτική πίεση από την αρχή. Γι’ αυτό και μία από τις συστάσεις της έκθεσης προς το Συμβούλιο είναι να προωθήσουν διαδικασίες που θα ελαχιστοποιήσουν οποιαδήποτε πολιτική παρεμβολή στην τεχνική ανάλυση του ΔΝΤ.

6. Η Τεχνική βοήθεια
Οσον αφορά την τεχνική βοήθεια που παρείχε το ΔΝΤ στην Ελλάδα, η έκθεση αναφέρει ότι αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες, λόγω της ανάγκης συντονισμού με την Task Force (ομάδα δράσης της Ε.Ε.), η οποία βασιζόταν σε εξωτερικούς συμβούλους από τα μεγαλύτερα κράτη-μέλη. Η τεχνική βοήθεια παρουσίαζε το σοβαρό μειονέκτημα να μην έχει σαφείς προτεραιότητες αλλά να λειτουργεί με πρωτοβουλίες ad hoc, με στόχους που συνεχώς άλλαζαν και δεν λάμβαναν υπ’ όψιν τη δυσκολία αφομοίωσης από την Ελλάδα.

7. Η Απόδοση του προσωπικού
Οσον αφορά το προσωπικό που συμμετείχε στα προγράμματα της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Ιρλανδίας, η έκθεση αναφέρει ότι η απόδοση του προσωπικού ήταν άνιση. Υπήρχαν περιστάσεις που «οι τεχνικές γνώσεις του προσωπικού έλαμψαν», όπως στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή του προγράμματος στην Ιρλανδία, όπου η έκθεση τη χαρακτηρίζει «σχεδόν υποδειγματική», αλλά δεν έγινε το ίδιο στην Ελλάδα. Η δουλειά που έγινε στον τραπεζικό τομέα ήταν «πρώτης τάξεως στην Ισπανία» αλλά όχι αρκετά καλή στην Πορτογαλία. «Η αποσπασματική διαθεσιμότητα του προσωπικού, παρότι είχε εμπειρία και τεχνογνωσία, μπορεί να ήταν μεταξύ των λόγων γι’ αυτήν την άνιση απόδοση» αναφέρει η έκθεση.
Τα μαθήματα και οι συστάσεις

Στο τέλος της έκθεσης παρατίθενται τα μαθήματα που μπορεί να πάρει το προσωπικό του Ταμείου από τη διαχείριση της κρίσης στην Ευρωζώνη. Μερικά από αυτά είναι:

- Η αναδιάρθρωση του χρέους πολλές φορές είναι πολύ μικρή και πολύ αργοπορημένη, αποτυγχάνοντας να κάνει το χρέος βιώσιμο με σταθερό τρόπο.

- Η εκτεταμένη αναφορά στη σημασία αναδιάρθρωσης του χρέους σε ολόκληρη την έκθεση είναι πολύ ενδεικτική για το τι θα επακολουθήσει τους επόμενους μήνες στη διαπραγμάτευση μεταξύ της Ε.Ε. και του ΔΝΤ για το ελληνικό χρέος.

- Η βιωσιμότητα του χρέους είναι απόλυτης προτεραιότητας όρος για το Ταμείο και η έκθεση αυτή αναμένεται να ασκήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στο Συμβούλιο του ΔΝΤ να μην ενεργήσει με πολιτικούς όρους και να μη συμφωνήσει σε μια ήπια ελάφρυνση, προς την οποία προσανατολίζονται οι Ευρωπαίοι εταίροι.

Οσον αφορά την Ελλάδα, οι συστάσεις του ανεξάρτητου γραφείου αξιολόγησης του ΔΝΤ είναι να υπάρχει καλύτερη προσαρμογή των πολιτικών δανεισμού του Ταμείου σε περιπτώσεις νομισματικής ένωσης, όπως είναι η Ευρωζώνη. Να αποφεύγονται «αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην αναδιάρθρωση του χρέους», να δίνεται περισσότερη προσοχή στην πολιτική οικονομία της προσαρμογής, να υπάρχει περισσότερη φειδώ στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τέλος περισσότερος ορθολογισμός της διαδικασίας που ακολουθεί η τρόικα, έτσι ώστε να μειώνεται το βάρος που πέφτει στις Αρχές.

Πηγή: Καθημερινή