Για τα αίτια που οδήγησαν στην πρωτοφανή τραγωδία στην Ανατολική Αττική, μιλά σε συνέντευξή του στη «δημοκρατική» ο κ. Ευθύμιος Λέκκας καθηγητής δυναμικής τεκτονικής, εφαρμοσμένης γεωολογίας και διαχείρισης φυσικών καταστροφών και πρόεδρος στο τμήμα Γεωλογίας και διαχείρισης του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Αναφέρεται στο επίπεδο πολιτικής προστασίας στη Ρόδο, το οποίο χαρακτηρίζει υψηλό και δηλώνει ότι οι «προβληματικές» περιοχές στο νησί είναι γνωστές σε όλους. «Είναι κοινό μυστικό ότι υπάρχουν πολεοδομικές παραβάσεις στη Ρόδο, όπως άλλωστε και σε όλη την Ελλάδα».
• Κύριε Λέκκα παραδώσατε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας επιστημονικό υλικό για τα αίτια των καταστροφών στην Ανατολική Αττική και τις τραγικές επιπτώσεις τους. Μπορείτε να μας εξηγήσετε συνοπτικά, ποια ήταν τα κύρια αίτια της φονικής πυρκαγιάς;
Αρχικά θα πρέπει να εξετάσουμε τα αίτια σε δύο επίπεδα. Θα πρέπει να δούμε τα φυσικά χαρακτηριστικά του φαινομένου και στη συνέχεια να εστιάσουμε στα επιχειρησιακά λάθη. Σε ό,τι αφορά το φυσικό φαινόμενο, όλα τα επιμέρους στοιχεία ήταν αρνητικά. Αναφέρομαι στους ισχυρούς ανέμους, στη μορφολογία του εδάφους, στη διάταξη του πολεοδομικού συγκροτήματος, στη σύμπλεξη της οικιστικής περιοχής με το δασικό χώρο και στη διαμόρφωση της ακτογραμμής. Αυτά ήταν τα βασικά στοιχεία από… αυτό το φυσικό φαινόμενο.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, δεν υπήρχε έγκαιρη κινητοποίηση, δεν ελήφθησαν υπόψη οι ιδιαιτερότητες της περιοχής και της πυρκαγιάς. Δεν έγινε εκκένωση της περιοχής, δεν υπήρχαν καν φορείς που να κάνουν την εκκένωση. Δεν υπήρξε συντονισμός γενικότερα.
Βέβαια ήταν μία πυρκαγιά καταλυτική υπό την έννοια ότι εκδηλώθηκε σε ένα κομβικό χώρο, σε ένα χώρο σύμπλεξης οικιστικού ιστού και δασικής περιοχής, σε μία περιοχή με πάρα πολύ μεγάλη πυκνότητα πληθυσμού και κακό ρυμοτομικό σχέδιο.
• Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, είχε προαναγγείλει από το Λαύριο την κατεδάφιση τουλάχιστον 3.200 αυθαιρέτων κτισμάτων στην Αττική. Ποια είναι η άποψή σας για τα αυθαίρετα κτίσματα στην Ελλάδα; Θα έπρεπε να κατεδαφιστούν;
Δε νομίζω ότι μπορούν να γίνουν πολλά πράγματα. Παντού σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν αυθαιρεσίες. Από πού να το πιάσουμε το πράγμα;
Έχουμε να κάνουμε με ένα ζήτημα παιδείας εδώ. Θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε με τις αλλαγές στην παιδεία, εάν θέλουμε μετά από 20 χρόνια να έχουμε αποτέλεσμα.
• Προκάλεσε αίσθηση η δήλωσή σας ότι στη Ρόδο υπάρχει και Μάτι και Μάνδρα. Σε ποιες περιοχές αναφέρεστε;
Δεν είπα κάτι που δεν είναι γνωστό τοις πάσι. Όλοι ξέρουμε για ποιες περιπτώσεις πρόκειται, αλλά όλοι κωφεύουμε. Υπάρχουν πέντε συγκεκριμένες περιοχές που γνωρίζω προσωπικά. Δεν θα τις αναφέρω για ευνόητους λόγους. Φαντάζομαι ότι οι κάτοικοι των εκάστοτε περιοχών, μπορούν να αναφέρουν άλλες 4-5 περιπτώσεις που γνωρίζουν. Είναι κοινό μυστικό ότι υπάρχουν πολεοδομικές παραβάσεις και στη Ρόδο, όπως άλλωστε και σε όλη την Ελλάδα.
Δυστυχώς δεν υπάρχει το αίσθημα της κοινωνικής ευθύνης. Ο καθένας κάνει τη ζαβολιά του, αλλά ποτέ δεν κάνει την αυτοκριτική του.
• Το 2013 η Ρόδος έζησε μία φονική πλημμύρα. Ποια είναι τα διδάγματα αυτού του συμβάντος;
Εκ των υστέρων έγιναν κάποιες παρεμβάσεις… Δεν μπορώ να πω ότι δεν έγινε τίποτε, όπως δεν μπορώ να πω και ότι έγινε το καλύτερο δυνατό. Αποκτήθηκε κάποια τεχνογνωσία, καθαρίστηκαν ρέματα κλπ. Υπάρχουν βέβαια χρόνια προβλήματα που παραμένουν. Αναφέρομαι στο χτίσιμο πάνω σε ρέματα, στις οικιστικές περιοχές πάνω σε ποταμούς, στο κτίσιμο αυθαίρετων κτισμάτων στον αιγιαλό. Αυτή είναι μία πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοήσει κανένας.
• Ποια είναι η άποψή σας για το επίπεδο της πολιτικής προστασίας στη Ρόδο;
Θα έλεγα ότι είναι πολύ υψηλό και αυτό οφείλεται σε όλους όσοι ασχολούνται με την πολιτική προστασία, στην ηγεσία της Περιφέρειας και του Δήμου αλλά και στα στελέχη τους που είναι ίσως τα ικανότερα σε όλη την Ελλάδα. Αυτό το λέω από προσωπική εμπειρία.
Υπάρχει γενικώς ένα καλό επίπεδο ενημέρωσης. Έχω δηλώσει και σε πανελλήνια ΜΜΕ ότι στη Ρόδο έχουμε να κάνουμε με στελέχη υψηλού επιπέδου. Αξίζουν επίσης πολλά συγχαρητήρια στα μέλη των εθελοντικών ομάδων τα οποία με μόνο κίνητρο την αγάπη για τον τόπο τους και την προστασία του φυσικού του πλούτου παρεμβαίνουν πάντα όπου απαιτείται. Στην υπόλοιπη Ελλάδα, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις, δεν έχω διαπιστώσει να υπάρχει αντίστοιχο υψηλό επίπεδο πολιτικής προστασίας. Μάλιστα, εκεί όπου είναι συχνά τα επεισόδια, υπάρχει επανάπαυση και βλέπουμε ότι τα πράγματα είναι αρκετά δυσκολότερα όταν εκδηλώνεται κάποιο συμβάν.
• Τον Οκτώβριο θα πραγματοποιηθεί για τρίτη συνεχόμενη χρονιά στη Ρόδο μεγάλη άσκηση αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών. Ποιος είναι ο στόχος της άσκησης;
Τα προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων του τμήματος γεωλογίας και γεωπεριβάλλοντος και Διαχείριση Κρίσεων Υγείας της ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με Περιφέρεια Δήμο, Αστυνομία, Λιμεναρχείο, Πυροσβεστική, Νοσοκομείο, Αεροδρόμιο…, θα πραγματοποιήσουν μεγάλη άσκηση αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών με πολυάριθμα θύματα και επιπτώσεις. Θα γίνουν πραγματικές ασκήσεις στην Κοιλάδα των Πεταλούδων, στη Λίνδο, θα γίνει άσκηση εκκένωσης στο Λιμάνι, ενώ το Νοσοκομείο θα κληθεί να διαχειριστεί τους τραυματίες που θα καταλήγουν εκεί. Αυτή η άσκηση θα στοχεύσει στην εκπαίδευση φοιτητών συντελεί επίσης στο να δοκιμαστούν όλοι οι φορείς ώστε να έχουν μία αυξημένη επιχειρησιακή επάρκεια. Είναι ένας τρόπος για να περάσει η επιστημονική γνώση στους επιχειρησιακούς φορείς και η επιχειρησιακή δράση να περάσει στους επιστημονικούς φορείς. Ωφελεί πάντα να υπάρχει μία τέτοια διάδραση.
Οι επιστήμονες θα πρέπει να παράγουμε εκείνα τα εργαλεία που θα μας κάνουν άτρωτους σε φυσικές καταστροφές. Βέβαια έχουμε ευθύνη να εκπαιδεύσουμε τον κόσμο γιατί με από τη γνώση καταπολεμά κανείς τον κίνδυνο.

• Ποια είναι η πιθανότητα εκδήλωσης ενός μεγάλου σεισμού στη Ρόδο μελλοντικά;
Πάντοτε υπάρχει ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Η Ρόδος-όπως και η υπόλοιπη Ελλάδα-βρίσκεται σε σημείο πλεονεκτικό όσον αφορά στις φυσικές διεργασίες. Δεν μπορούμε βέβαια να προβλέψουμε ένα σεισμό. Βάζουμε πάντα ένα χρονικό περιθώριο 10-50 χρόνων.
Η πράξη μας έχει διδάξει ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τέτοια συμβάντα. Με το σεισμό των 6,7 Ρίχτερ στην Κω π.χ. απεδείχθη ότι υπάρχει ένα ικανό επίπεδο διαχείρισης. Αντίστοιχα μεγέθη μπορούμε να αντιμετωπίσουμε. Έχουμε φθάσει σε ένα σημείο όπου οι αντισεισμικοί κανονισμοί λειτουργούν. Ακόμη και μεγάλα μεγέθη να εκδηλωθούν, θεωρώ ότι δεν θα έχουμε ιδιαίτερο πρόβλημα. Δεν αποκλείεται αλλά είμαστε έτοιμοι για οτιδήποτε.
• Επίσης, ποια είναι η πιθανότητα εκδήλωσης τσουνάμι στη Ρόδο; Υπάρχουν τέτοιες θεωρίες από συναδέλφους σας…
Είναι μία υπαρκτή πιθανότητα, εάν πραγματοποιηθεί υποθαλάσσιος σεισμός. Βέβαια θα πρέπει να είναι πολύ αρνητικά τα δεδομένα για να εκδηλωθεί τσουνάμι τέτοιο που να προκαλέσει μεγάλες ζημιές.
Είναι μία υπαρκτή πιθανότητα. Βέβαια πράγματα που θεωρούσα λιγότερο πιθανό να συμβούν στον κόσμο, τα βρήκα μπροστά μου, όπως π.χ. τσουνάμι στην Ιαπωνία το 2011 ή την έκρηξη ηφαιστείου στη Γουατεμάλα, πριν ένα μήνα.

Πηγή:www.dimokratiki.gr

Σε ανακοίνωση της ΕΛΑΣ αναφέρεται πως οι πολίτες έχουν την δυνατότητα να απευθύνονται στο Τμήμα Ασφαλείας της περιοχής τους, ενώ για άμεση αστυνομική επέμβαση μπορούν να επικοινωνούν με την Άμεση Δράση, καλώντας τον τριψήφιο αριθμό 100 ή στέλνοντας δωρεάν μήνυμα (SMS) στον ίδιο αριθμό.

Η ΕΛΑΣ αυτές τις μέρες υπενθυμίζει τη δυνατότητα των κωφών, βαρήκοων, αλλά και υπολοίπων πολιτών να επικοινωνήσουν άμεσα και αθόρυβα με το Κέντρο Άμεσης Δράσης (100) της Ελληνικής Αστυνομίας, μέσω γραπτού μηνύματος (SMS) από το κινητό τους τηλέφωνο, από οποιοδήποτε σημείο της χώρας.

Η θερμοκρασία θα κυμανθεί στη Βόρεια Ελλάδα από 15 έως 33 βαθμούς, στην Ήπειρο από 20 έως 35, στην Κεντρική Ελλάδα από 17 έως 34 βαθμούς, στα νησιά του Ιονίου από 22 έως 32, στη Δυτική και Νότια Ελλάδα από 20 έως 34 βαθμούς, στα υπόλοιπα ηπειρωτικά από 19 έως 32, στις Σποράδες, στις Κυκλάδες και στη Βόρεια Κρήτη από 22 έως 29 βαθμούς, στα νησιά του Βόρειου και Ανατολικού Αιγαίου από 22 έως 32 βαθμούς, ενώ στα Δωδεκάνησα οι μέγιστες θα φτάσουν στους 36 βαθμούς Κελσίου.

Οι άνεμοι θα πνέουν στο Βόρειο Αιγαίο από βορειοανατολικές διευθύνσεις ισχυροί έως σχεδόν θυελλώδεις 6 με 7 μποφόρ και τοπικά θυελλώδεις 8 μποφόρ και στο υπόλοιπο Αιγαίο από βόρειες διευθύνσεις με ίδιες εντάσεις. Στο Ιόνιο οι άνεμοι θα πνέουν γενικά από ανατολικές διευθύνσεις σχεδόν μέτριοι έως μέτριοι 4 με 5 μποφόρ, αλλά τις θερμές ώρες της ημέρας πρόσκαιρα θα στραφούν σε βορειοδυτικούς με ίδιες εντάσεις.

Προσοχή: Έκτακτο δελτίο θυελλωδών ανέμων

Aναλυτικά

Στην Αττική περιμένουμε ηλιοφάνεια με λίγες μόνο αραιές νεφώσεις. Οι άνεμοι θα πνέουν βόρειοι, στο Σαρωνικό μέτριοι έως ισχυροί 5 με 6 μποφόρ και πρόσκαιρα τοπικά σχεδόν θυελλώδεις 7 μποφόρ, και στο Νότιο Ευβοϊκό σχεδόν θυελλώδεις έως θυελλώδεις 7 με 8 μποφόρ.

Η θερμοκρασία στην πόλη της Αθήνας θα κυμανθεί από 22 έως 31 βαθμούς, αλλά στα βόρεια και ανατολικά οι μέγιστες θα διατηρηθούν 2 με 4 βαθμούς χαμηλότερα.

Στη Θεσσαλονίκη περιμένουμε λίγες πρόσκαιρες νεφώσεις. Οι άνεμοι θα πνέουν ασθενείς και τις θερμές ώρες της ημέρας νότιοι σχεδόν μέτριοι έως μέτριοι 4 με 5 μποφόρ.
Η θερμοκρασία στην πόλη θα κυμανθεί από 22 έως 30 βαθμούς.

Μακεδονία, Θράκη

Καιρός: γενικά αίθριος με πρόσκαιρες νεφώσεις στη Θράκη τις πρωινές ώρες. Τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες στη δυτική και κεντρική Μακεδονία θα αναπτυχθούν τοπικές νεφώσεις με πιθανότητα πρόσκαιρων όμβρων στα ορεινά της δυτικής Μακεδονίας.
Άνεμοι: από βόρειες διευθύνσεις 3 με 5 και στα ανατολικά βορειοανατολικοί τοπικά 6 μποφόρ.
Θερμοκρασία: από 18 έως 32 βαθμούς Κελσίου.

Νησιά Ιονίου, Ήπειρος, δυτική Στερεά, δυτική Πελοπόννησος

Καιρός: γενικά αίθριος. Τοπικές νεφώσεις τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες στα βόρεια ορεινά και κυρίως στα ορεινά της Ηπείρου όπου είναι πιθανό να σημειωθούν πρόσκαιροι όμβροι.
Άνεμοι: ανατολικοί βορειοανατολικοί 3 με 5 πρόσκαιρα στο Ιόνιο βόρειοι βορειοδυτικοί 4 με 5 μποφόρ.
Θερμοκρασία: από 19 έως 33 και στα ηπειρωτικά τοπικά έως 34 βαθμούς Κελσίου.

Θεσσαλία, ανατολική Στερεά, Εύβοια, ανατολική Πελοπόννησος

Καιρός: στην ανατολική Θεσσαλία, την ανατολική Στερεά και την Εύβοια τοπικά πρόσκαιρες νεφώσεις τις πρωινές ώρες. Στα υπόλοιπα γενικά αίθριος.
Άνεμοι: από βόρειες διευθύνσεις 4 με 6 και στα ανατολικά τοπικά 7 με 8 μποφόρ.
Θερμοκρασία: από 18 έως 32 βαθμούς Κελσίου.

Κυκλάδες, Κρήτη

Καιρός: στις Κυκλάδες αίθριος. στην Κρήτη τοπικές νεφώσεις.
Άνεμοι: από βόρειες διευθύνσεις 5 με 7 και στις Κυκλάδες πιθανώς έως 8 μποφόρ.
Θερμοκρασία: από 24 έως 28 και στην Κρήτη τοπικά έως 30 βαθμούς Κελσίου.

Νησιά ανατολικού Αιγαίου, Δωδεκάνησα

Καιρός: γενικά αίθριος.
Άνεμοι: από βόρειες διευθύνσεις 5 με 7 και τοπικά 8 μποφόρ.
Θερμοκρασία: από 24 έως 32 βαθμούς Κελσίου.